به گزارش خبرنگار گروه اقتصاد کلان خبرگزاری صدا و سیما، پس از حملات آمریکا به ایران و تشدید تنش‌های منطقه‌ای، اقتصاد جهانی با موجی از بحران‌های کم‌سابقه مواجه شده است؛ بحرانی که این بار تنها به بازار نفت محدود نمی‌شود و زنجیره تأمین مواد راهبردی برای صنایع پیشرفته را نیز درگیر کرده است. در این میان، از دست رفتن یک‌سوم تجارت جهانی گاز هلیوم، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تبعات این درگیری‌ها، نگرانی‌های گسترده‌ای را در حوزه فناوری و هوش مصنوعی ایجاد کرده است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، قطر که حدود ۳۳ درصد هلیوم جهان را تأمین می‌کند، اکنون در مرکز این بحران قرار گرفته و اختلال در تولید و صادرات این گاز حیاتی، بازار‌های جهانی را با شوک جدی رو‌به‌رو کرده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که تبعات این اختلال ممکن است تا سال ۲۰۳۰ ادامه داشته باشد. اهمیت هلیوم در شرایطی دوچندان شده که این عنصر، نقشی کلیدی در صنعت هوش مصنوعی و تولید تجهیزات پیشرفته دارد و برخلاف نفت، ذخایر راهبردی گسترده‌ای برای آن در جهان وجود ندارد.

همزمان، محدود شدن عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز نیز بازار انرژی را تحت فشار قرار داده است. برآورد‌ها نشان می‌دهد روزانه بین ۱۰ تا ۱۲ میلیون بشکه نفت در این مسیر دچار اختلال شده و همین مسئله، سوخت مورد نیاز مراکز پردازش و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را نیز با مشکل مواجه کرده است.

تحلیلگران اقتصادی معتقدند برای جلوگیری از جهش شدید قیمت‌ها، مصرف جهانی نفت باید تا ۸ میلیون بشکه در روز کاهش یابد؛ در غیر این صورت، قیمت نفت ممکن است به محدوده ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار برسد. موضوعی که می‌تواند موج جدیدی از تورم جهانی را رقم بزند.

ادامه انسداد تنگه هرمز تنها بازار انرژی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه بخش کشاورزی جهان را نیز با تهدید جدی مواجه کرده است. کاهش صادرات کود شیمیایی و مواد پتروشیمی از کشور‌های حاشیه خلیج فارس، نگرانی‌ها درباره شکل‌گیری بحران امنیت غذایی و افزایش تورم مواد غذایی را افزایش داده است.

در این میان، برخی کشور‌های منطقه نیز متحمل خسارت‌های سنگینی شده‌اند. گزارش‌ها حاکی است بخش نفتی امارات متحده عربی حدود ۲۵ درصد کاهش را تجربه کرده است. از سوی دیگر، آمریکا برای حمایت از کشور‌های اروپایی ناچار شده بخشی قابل توجه از ذخایر استراتژیک نفت خود را با قیمتی پایین‌تر از نرخ بازار در اختیار آنها قرار دهد.

بازار حمل‌ونقل دریایی نیز از تبعات این بحران بی‌نصیب نمانده است. هزینه بیمه کشتی‌ها برای عبور از تنگه هرمز به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و طبق گزارش‌ها، نرخ بیمه در این منطقه تا ۲۵ برابر رشد کرده است.

همزمان، صندوق بین‌المللی پول نیز با بازنگری در پیش‌بینی‌های اقتصادی خود، نسبت به آغاز موج تازه‌ای از تورم جهانی و کاهش رشد اقتصادی در بسیاری از کشور‌ها هشدار داده است. کارشناسان معتقدند در صورت تداوم درگیری‌ها و اختلال در صادرات منابع راهبردی مانند نفت، گاز و هلیوم، بازار‌های جهانی با شرایط پیچیده‌تر و افزایش بیشتر قیمت‌ها رو‌به‌رو خواهند شد.

گزارش از نرگس معززی – خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما