هشدار معاون سازمان ملی بهره‌وری:

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، در برنامه «میز اقتصاد» امروز (شنبه ۲ خردادماه ۱۴۰۵) شبکه خبر، موضوع «بهره‌وری و تقویت تاب‌آوری اقتصاد ملی» با حضور اسماعیل حبیبی، معاون راهبری بهره‌وری سازمان ملی بهره‌وری ایران و یوسف چارلنگ، کارشناس ارشد مدیریت و بهره‌وری (به صورت تلفنی) مورد بررسی قرار گرفت.

اسماعیل حبیبی با تعریف ساده از بهره‌وری به عنوان «استفاده بهینه از منابع محدود برای رسیدن به نتایج مطلوب»، وضعیت کنونی کشور را نامطلوب ارزیابی کرد و گفت: بر اساس آمار سازمان بهره‌وری آسیایی، متوسط رشد سالانه بهره‌وری در ایران تنها ۰.۲ دهم درصد است که با ظرفیت‌های کشور همخوانی ندارد.

وی با مقایسه جایگاه ایران در منابع و تولید ناخالص داخلی افزود: ایران از نظر منابع نفتی رتبه سوم جهان (۹ درصد منابع جهانی)، از نظر گاز رتبه دوم (۱۷ درصد) و از نظر منابع معدنی و فلزی رتبه پنجم جهان را دارد، اما در تولید ناخالص داخلی رتبه ۳۷ جهانی را در اختیار دارد که نشان می‌دهد نتوانسته‌ایم از منابع خود بهره‌ورانه استفاده کنیم.

معاون سازمان ملی بهره‌وری ایران به «دومینوی نابهره‌وری» در زنجیره انرژی اشاره کرد و گفت: سالانه ۱۸ میلیارد مترمکعب فلرسوزی (سوزاندن گاز‌های همراه نفت) داریم، ضریب بازیافت نفت ۲۳ درصد است در حالی که میانگین جهانی ۴۰ درصد است، راندمان نیروگاه‌ها حدود ۴۰ درصد (با قابلیت افزایش به ۶۰ درصد)، تلفات شبکه توزیع و انتقال انرژی ۱۰ درصد و شدت مصرف انرژی در ایران ۳.۵ برابر میانگین جهانی است. همچنین مصرف سرانه انرژی در بخش خانگی ۳ برابر میانگین جهانی است.

حبیبی در بخش کشاورزی نیز با اشاره به تلفات ۳۰ درصدی محصولات از مزرعه تا سفره اظهار داشت: حجم آبی که برای تولید این ۳۰ درصد ضایعات مصرف می‌شود، تقریباً معادل ۹ میلیارد مترمکعب آب شرب کل کشور است.

یوسف چارلنگ، کارشناس ارشد بهره‌وری نیز در ارتباط تلفنی با برنامه، بر لزوم توجه به علم داده و استفاده درست از نخبگان تأکید کرد و گفت: متأسفانه در بسیاری از شرکت‌های اقتصادی دولتی، افراد متناسب با رشته تحصیلی خود در جایگاه‌های شغلی قرار نمی‌گیرند. همچنین اندازه‌گیری کارایی و اثربخشی به درستی انجام نمی‌شود و باید از «کارایی نسبی» به جای «کارایی مطلق» استفاده کرد.

در ادامه، حبیبی از تدوین دستورالعملی برای سنجش بهره‌وری دستگاه‌های اجرایی بر اساس هشت شاخص (از جمله زمان ارائه خدمت، کاهش قیمت تمام شده، کاهش مصرف انرژی در ساختمان‌های اداری و کاهش خطا) خبر داد و گفت: دستورالعمل‌های مربوطه در آذر و دی ۱۴۰۴ ابلاغ شده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان نیمه اول سال جاری (شهریور ۱۴۰۵) نخستین رتبه‌بندی بهره‌وری دستگاه‌های اجرایی منتشر شود.

وی همچنین از ابلاغ برنامه‌های ارتقای بهره‌وری پنج بخش اقتصادی (آب، برق، ساختمان، حمل‌ونقل و انبارداری، کشاورزی و ارتباطات) در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: برنامه صنعت و معدن در حال تدوین و برنامه نفت و گاز نیز به زودی ابلاغ خواهد شد.

حبیبی در پاسخ به این سؤال که آیا در شرایط جنگ اقتصادی باید به بهره‌وری توجه کرد یا خیر، تأکید کرد: برعکس، در شرایط بحرانی و با منابع محدودتر، توجه به بهره‌وری تنها راهکار مواجهه با محدودیت‌ها است و نباید از اولویت‌ها خارج شود.