به دلیل افزایش پیوسته قیمت ارز در بازار آزاد به واسطه محدودیت‌های به‌وجود آمده درحواله درهم به کشور امارات و چاره‌اندیشی نکردن درباره سیاستگذار ارزی، فشارخروج بی‌سابقه سرمایه در سال‌های 95و 96از کشور، افزایش نقدینگی گسترده دراقتصاد و خروج آمریکا از برجام، نرخ ارز و شاخص نااطمینانی بازار ارز به‌شدت افزایش یافت.

به گزارش ندای گیلان،در شرایطی که قیمت هر دلارآمریکا درست از ابتدای هفته قبل همزمان با افزایش قیمت بنزین وارد کانال صعودی شده و اکنون در برابر نزول به زیر سطح ۱۲هزار تومان مقاومت می‌کند، رئیس‌کل بانک مرکزی معتقد است، علت این رشد ناشی از عملکرد برخی صادرکنندگان بوده، اما مرکز پژوهش‌های مجلس یکی از مهم‌ترین دلایل رشد قیمت دلار را ناشی از کاهش نااطمینانی در عرصه اقتصاد می‌داند.

قیمت هر دلار آمریکا که از ابتدای شهریور‌ماه تا ابتدای هفته قبل در محدوده ۱۱هزار و ۳۰۰تومان ثابت مانده بود، بیشتر از ۱۰روز است که از این مرز فاصله گرفته و تلاش‌های بانک مرکزی هم برای بازگرداندن قیمت به محدوده قبلی هنوز کم اثر بوده است، در چنین شرایطی روز گذشته قیمت هر دلار آمریکا به ۱۲هزار و ۳۵۰تومان رسید و اطلاعات مربوط به قیمت ظرف ۱۰روز گذشته نشان می‌دهد، به‌دلیل افزایش تقاضا قیمت دلار برای نزول به کانال ۱۱هزار تومان یا نزول به کمتر از ۱۲هزار تومان به‌شدت مقاومت می‌کند. تحلیلگران بر این باورند که افزایش تقاضای ارز برای مسافرت‌های خارجی، افزایش تقاضای ژانویه برای تسویه حساب بدهی‌های ارزی شرکت‌ها در پایان سال میلادی، جبران کسری بودجه دولت، کاهش صادرات نفت و تأخیر در عرضه ارز برخی صادرکننده‌ها ازجمله دلایل افزایش قیمت ارز در طول روز‌های گذشته بوده است.

تحلیل رئیس‌کل
به گزارش همشهری، عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی تأکیدکرد: آنچه این روزها در بازار ارز می‌بینیم عمدتاً ناشی از نحوه عملکرد برخی از صادرکنندگانی است که به سبب جو روانی ناشی از افزایش نرخ بنزین و حوادث بعد از آن و شروع تسویه حساب‌های تجار با خارجیان درپایان سال میلادی، تلاش می‌کنند باتعلل، ارزهای صادراتی خود را با نرخ‌هایی بالاتر عرضه کنند.به همین دلیل به‌خاطر اعلام نرخ‌های غیرواقعی، تقاضای زیادی حتی برای نرخ‌های کمتر از آن وجود ندارد.به‌نظر می‌رسد این سخنان به‌معنای آن است که این صادرکننده‌ها معتقدند، قیمت ارز در روز‌های آینده افزایش می‌یابد و درتلاشند در روزهای بعد آن را به قیمت بالاتری بفروشند.

نااطمینانی اقتصادی، عامل افزایش قیمت دلار
با وجود تحلیل رئیس‌کل بانک مرکزی درباره اثر عملکرد صادر کننده‌ها بر افزایش قیمت ارز، نتایج پژوهش انجام شده در مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد یکی از دلایل مهم افزایش قیمت ارز بروز جو نااطمینانی دراقتصاد است.این مطالعه که برمبنای شاخص نااطمینانی براساس داده کاوی اینترنتی انجام شده نشان می‌دهد هرزمان که جو نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد بیشتر می‌شود قیمت ارز در ایران افزایش می‌یابد.دراین پژوهش تأکید شده است، در ابتدای سال ۱۳۹۶همانند زمان‌های مربوط به پیش از انتخابات، نااطمینانی در کل اقتصاد و نیزدر بازار ارز افزایش مختصری داشت، ولی با مشخص شدن نتایج انتخابات و ابقای دولت، بازار ارز از ثبات نسبی برخوردار شد.درشهریور۹۶قیمت دلار رشد کرد و شاخص نااطمینانی ارز نیز درمهرماه افزایش یافت و در ادامه سال با شوک تحریم‌های آمریکا، تلاطم‌های بازار ارز شدت گرفت. همچنین ناآرامی‌های اجتماعی در دی‌ماه ۹۶موجب تشدید تلاطم در بازار ارز شد و شاخص نااطمینانی در بهمن‌ماه دوباره افزایش یافت.متأسفانه بانک مرکزی مانند سال‌های ۱۳۹۱- ۱۳۸۹اشتباهات خود را تکرار کرد و سیاست‌های نامناسبی را در بازار اعمال کرد.بانک مرکزی برای ایجاد ثبات در بازار، اواخر سال ۱۳۹۶مجوز صدور اوراق سپرده با نرخی بالاتر از نرخ سود بانکی را برای بانک‌ها صادر کرد.هدف این سیاست خارج کردن نقدینگی سرگردان از بازار ارز و متوقف کردن روند افزایش قیمت‌ها بود.در اثر این اتفاق تلاطم بازار برای مدت کوتاهی کاهش یافت.

   اثرمنفی بر اقتصاد خانوارها

نتایج بررسی‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد، با آغاز سال ۱۳۹۷و افزایش پیوسته قیمت ارز در بازار آزاد به واسطه محدودیت‌های به‌وجود آمده درحواله درهم به کشور امارات و چاره‌اندیشی نکردن درباره سیاستگذار ارزی، فشارخروج بی‌سابقه سرمایه در سال‌های ۹۵و ۹۶از کشور، افزایش نقدینگی گسترده دراقتصاد و خروج آمریکا از برجام، نرخ ارز و شاخص نااطمینانی بازار ارز به‌شدت افزایش یافت. این پژوهش نشان می‌دهد: بروز این نااطمینانی‌ها اثرمنفی برتصمیم‌گیری اقتصادی خانوارها، بنگاه‌ها و سیاستگذاران داشته و حتی تقاضا، سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها را تا زمان به‌دست آوردن اطلاعات بیشتر به تأخیر می‌اندازد، نااطمینانی همچنین منجر می‌شود خانوارها نیز مصرف کالاهای بادوام را به زمانی مطمئن‌تر موکول کنند.